در این مقاله از ویراچاپ، به بررسی چگونگی عملکرد چاپ ملخی (لترپرس) می‌پردازیم.
۱. مبانی پایه در چاپ لترپرس (چاپ برجسته)
ماهیت لترپرس بر پایه یک اصل ساده استوار است: انتقال مرکب از یک سطح برجسته مستقیماً به روی سطح چاپ‌شونده (مانند کاغذ، مقوا یا متریال‌های پشته‌دار لیبل).
در این روش، بخش‌هایی از فرم چاپی که قرار است چاپ شوند، نسبت به بقیه سطح ارتفاع بیشتری دارند. غلتک‌های آغشته به مرکب، لایه بسیار نازکی از جوهر را روی این بخش‌های برجسته می‌مالند و سپس با اعمال فشار فیزیکی مستقیم، طرح یا متن روی بستر منتقل می‌شود. این فشار مکانیکی باعث می‌شود حسی از فرورفتگی یا برجستگی ظریف در بافت متریال ایجاد شود که امروزه در کارهای لوکس و هنری بسیار محبوب است.
۲. مکانیسم‌های اصلی در تجهیزات چاپ لترپرس و ملخی
سایت labelsandlabeling در این باره می‌نویسد:
Printing is by a relief image plate.The relief (print) areas receive a film of high viscosity ink and under a controlled pressure known as the ‘impression,’ the image is transferred direct from the plate to the substrate.
ترجمه:
در این روش، چاپ به‌وسیله‌ی یک کلیشه‌ی برجسته انجام می‌شود. نواحی برجسته (نقاط چاپ‌شونده) به لایه‌ای از مرکب با ویسکوزیته‌ی بالا آغشته می‌شوند و تحت فشاری کنترل‌شده — که «فشار چاپ» نامیده می‌شود — تصویر به‌طور مستقیم از کلیشه به سطحِ چاپ‌شونده منتقل می‌گردد.
ماشین‌آلات چاپ لترپرس در طول تاریخ تکامل خود، از مدل‌های دستی و سنگین اولیه تا دستگاه‌های پیشرفته صنعتی تغییر شکل داده‌اند. در طبقه‌بندی استاندارد صنعت چاپ (نظیر آنچه در منابع آموزشی لیبل بررسی می‌شود)، ساختار ماشین‌های لترپرس در چند پیکربندی اصلی قرار می‌گیرند:
ماشین‌آلات تخت (Platen & Flatbed / چاپ ملخی):
در این مدل‌ها، فرم حاوی حروف یا کلیشه بر روی یک بستر تخت ثابت قرار می‌گیرد و صفحه نگه‌دارنده کاغذ (یا بازوی متحرک دستگاه ملخی) با حرکتی ضربه‌ای، کاغذ را به سمت فرم برجسته فشار می‌دهد.
در مدل‌های معروف ملخی (مانند ماشین‌های هایدلبرگ)، سیستم مکش هوا (Suction) به‌صورت خودکار برگه‌ها را تغذیه کرده و بازوی آهنی با حرکت ریتمیک عملیات چاپ را انجام می‌دهد. این مدل‌ها برای چاپ تک‌رنگ، شماره‌زنی، خط‌تا و پرفراژ ایده‌آل هستند.
ماشین‌آلات روتاری و نیمه‌دورانی (Rotary & Semi-Rotary Letterpress):
با توسعه صنعت تولید لیبل‌های پشت‌چسب‌دار، سیستم‌های لترپرس از حالت ضربه‌ای و تخت به مدل‌های استوانه‌ای (دوار) تکامل یافتند.
در چاپگرهای روتاری لترپرس، کلیشه‌ها به صورت انعطاف‌پذیر بر روی سیلندرهای دوران‌کننده نصب می‌شوند. این سازوکار امکان سرعت بسیار بالا، چاپ پیوسته و یکنواخت روی رول‌های متریال، و اتصال هم‌زمان واحدهای دایکات (برش و تیغ‌زنی) را در یک خط تولید فراهم می‌کند.
۳. مراحل گام‌به‌گام در فرآیند چاپ لترپرس
آماده‌سازی پیش‌ازچاپ (Pre-press): ساخت کلیشه‌های برجسته فلزی یا چیدن حروف سربی در قالب‌های مخصوص (فرما).
سیستم مرکب‌دهی (Inking System): انتقال مرکب‌های غلیظ خمیری (Paste Inks) از مخزن اصلی به واسطه مجموعه‌ای از غلتک‌های توزیع‌کننده جهت ایجاد لایه کاملاً یکنواخت روی کلیشه.
تغذیه و ثبت دقیق (Feed & Registration): هدایت متریال (کاغذ، مقوا یا رول لیبل) با دقت دهم میلی‌متر به محل تقاطع با کلیشه.
فشار و نقش‌بندی (Impression): اعمال فشار مکانیکی کنترل‌شده برای نفوذ جوهر در تاروپود متریال.