ویدئوی نمونه چاپ تامپو در ویراچاپ
چاپ تامپو چیست؟
چاپ تامپو (Pad Printing) یا چاپ بالشتکی، روشی دقیق و غیرمستقیم برای انتقال تصاویر دوبعدی بر روی سطوح سهبعدی است. این تکنیک بهویژه در صنایعی که نیاز به چاپ بر روی سطوح منحنی، ناهموار یا کوچک دارند، کاربرد فراوانی دارد.
اینجا ویراچاپ است و من عماد ابراهیمی.
اگر سؤالی در زمینه چاپ تامپو داشتید
از من بپرسید: 860-2020-0912
تاریخچه چاپ تامپو
ریشههای چاپ تامپو به بیش از ۲۰۰ سال پیش بازمیگردد، زمانی که از کیسههای ژلاتینی نرم برای انتقال تصاویر به ظروف چینی استفاده میشد. اما تحول واقعی این روش در دهههای ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ در سوئیس رخ داد، جایی که صنعتگران ساعتسازی به دنبال روشی برای چاپ دقیق بر روی صفحات کوچک و منحنی ساعتها بودند. با توسعه پدهای سیلیکونی و تجهیزات پیشرفتهتر، چاپ تامپو بهسرعت در صنایع مختلف گسترش یافت.
نمونه چاپ تامپو در ویراچاپ
فرآیند چاپ تامپو چگونه است؟
فرآیند چاپ تامپو شامل مراحل زیر است:
- ساخت کلیشه: طرح مورد نظر بر روی صفحهای فلزی یا پلیمری حک میشود.
- پوشش جوهر: جوهر بر روی کلیشه اعمال میشود و فقط در نواحی حکشده باقی میماند.
- برداشت جوهر توسط پد: پد سیلیکونی بر روی کلیشه فشار داده میشود و جوهر را از نواحی حکشده برمیدارد.
- انتقال جوهر به سطح مورد نظر: پد بر روی سطح مورد نظر فشار داده میشود و جوهر را منتقل میکند.
این روش امکان چاپ بر روی سطوحی با اشکال مختلف مانند صاف، منحنی، گود و محدب را فراهم میکند.
چاپ تامپو روی کفی کفش و پلاستیک
ملزومات چاپ تامپو
کلیشه تامپو
کلیشه تامپو صفحهای است از جنس پلیمر یا فولاد که طرح چاپی با عمق بسیار کم روی آن حکاکی میشود و نقش اصلی را در نگهداری و انتقال مرکب دارد؛ در فرآیند چاپ، مرکب ابتدا روی سطح کلیشه پخش میشود، سپس تیغه یا رینگ کاپِ سیستم، مرکب اضافی را از سطح پاک میکند و فقط مرکب داخل شیارهای طرح باقی میماند تا پد سیلیکونی آن را بردارد و روی قطعه منتقل کند؛ کلیشههای پلیمری برای تیراژهای پایینتر و کارهای سریعتر مناسباند، اما کلیشههای فولادی دوام بسیار بیشتری دارند و برای چاپهای تیراژ بالا یا سیستمهای باز بهترند؛ عمق حکاکی معمولاً در بازهٔ حدود ۲۰ تا ۳۰ میکرون تنظیم میشود، چون اگر بیش از حد باشد مرکب اضافی جمع میشود و اگر کم باشد انتقال تصویر ناقص و کمرنگ میشود، بنابراین جنس کلیشه، عمق حکاکی و نوع سیستم چاپ سه عامل اصلی در کیفیت نهایی چاپ تامپو هستند.
پدگیر تامپو
پدگیر تامپو قطعهای است که پد سیلیکونی را به سیستم حرکتی دستگاه متصل میکند و وظیفه دارد پد را محکم نگه دارد، موقعیت، ارتفاع و زاویهٔ آن را تنظیم کند و حرکت دقیق آن را بین کلیشه و قطعه هدایت نماید؛ پد معمولاً با پیچ مرکزی مانند M6، اتصال مغناطیسی، پایهٔ مخروطی یا گیرههای کشویی به پدگیر متصل میشود و امکان تعویض و تنظیم سریع آن را فراهم میکند؛ تنظیم صحیح کورس عمودی و افقی، میزان فشار و زاویهٔ پد اهمیت زیادی دارد، زیرا فشار بیش از حد باعث تغییر شکل تصویر و فرسودگی پد میشود و فشار کم انتقال ناقص مرکب را بهدنبال دارد، همچنین نوک پد نباید مستقیماً روی بخش اصلی طرح قرار بگیرد تا هوا در زمان فشردهشدن پد محبوس نشود؛ بنابراین پدگیر باید کاملاً محکم، بدون لقی و دارای قابلیت تنظیم دقیق باشد، چون هرگونه لرزش یا جابهجایی آن میتواند باعث افت کیفیت و کاهش تکرارپذیری چاپ شود.
ضربهگیر تامپو
ضربهگیر تامپو قطعهای مکانیکی یا پنوماتیکی است که در انتهای حرکت هد یا کالسکهٔ دستگاه قرار میگیرد تا شدت ضربه را کم کند، حرکت را بهصورت نرم و کنترلشده متوقف سازد و از کوبش ناگهانی پد یا اجزای متحرک جلوگیری کند؛ این کار باعث میشود پد سیلیکونی در لحظهٔ تماس با کلیشه یا قطعه، نشستن یکنواختتری داشته باشد، لرزش و صدای دستگاه کاهش پیدا کند، استهلاک یاتاقانها، شفتها، سیلندرها و سایر اجزای مکانیکی کمتر شود و تکرارپذیری چاپ بالا برود؛ ضربهگیرها در عمل میتوانند بهصورت هیدرولیکی، پنوماتیکی یا در برخی دستگاهها بهشکل بوشها و قطعات الاستومری باشند، اما در همهٔ حالتها منطق عملکردشان یکی است: جذب تدریجی انرژی جنبشیِ انتهای کورس و تبدیل آن به توقفی نرم بهجای توقفی خشک و ضربهای؛ اگر این قطعه درست تنظیم نشده باشد یا فرسوده شود، دستگاه در پایان حرکت میکوبد، دقت چاپ افت میکند و سایش مکانیکی سریعتر میشود، به همین دلیل کنترل دورهای نشت، فرسودگی و تنظیم صحیح آن برای حفظ کیفیت و عمر دستگاه بسیار مهم است.
تیغه تامپو
تیغه تامپو در سیستمهای باز همراه با میلهٔ جوهررسان، مرکب اضافی را از سطح کلیشه پاک میکند تا مرکب فقط داخل شیارهای طرح باقی بماند و سپس توسط پد سیلیکونی منتقل شود؛ این تیغه معمولاً از فولاد فنری یا استیل ضدزنگ ساخته میشود و میزان سختی و انعطافپذیری آن باید با جنس کلیشه، یعنی پلیمری یا فلزی، متناسب باشد. فشار تیغه باید در سراسر سطح یکنواخت و بهاندازهای باشد که سطح کلیشه را کاملاً تمیز کند، زیرا فشار کم موجب باقیماندن هالهٔ مرکب و فشار زیاد باعث سایش تیغه و کلیشه یا خالیشدن مرکب از شیارهای طرح، معروف به Scooping، میشود؛ عمق حکاکی کلیشه نیز معمولاً حدود ۲۰ تا ۳۰ میکرون است. در سیستمهای بسته، رینگ کاپ وظیفهٔ تیغه را انجام میدهد و ضمن کاهش تماس مرکب با هوا، تبخیر حلال و تغییر ویسکوزیتهٔ مرکب را نیز کمتر میکند.
هاردنر
هاردنر (Hardener) یا سفتکننده در چاپ تامپو، یک کاتالیزور شیمیایی (غالباً بر پایه ایزوسیانات) است که به مرکبهای دوجزئی اضافه میشود تا فرآیند پلیمریزاسیون یا پیوند مولکولی را آغاز کند. وظیفه اصلی هاردنر، ارتقای چسبندگی مرکب روی سطوح سخت و غیرمتخلخل (مانند شیشه، فلزات و پلیاتیلن تصفیهشده) و افزایش مقاومت مکانیکی و شیمیایی طرح چاپشده در برابر حلالها، سایش و عوامل محیطی است. نسبت اختلاط هاردنر معمولاً به صورت وزنی و با نسبت ۱۰ به ۱ (۱۰ قسمت مرکب و ۱ قسمت هاردنر) انجام میشود؛ هرچند این نسبت بسته به نوع زیرلایه و سری مرکب متغیر است. پس از افزودن هاردنر، مرکب دارای زمان محدودی برای استفاده است که به آن «عمر مفید ظرف» (Pot Life) گفته میشود و معمولاً بین ۸ تا ۱۰ ساعت متغیر است. نکته فنی مهم این است که پخت کامل (Curing) این ترکیب در دمای محیط حدود ۵ تا ۷ روز طول میکشد، هرچند خشکشدن سطحی آن در چند ثانیه رخ میدهد؛ همچنین به دلیل حساسیت شدید هاردنر به رطوبت، درب ظرف آن باید همیشه بسته بماند تا دچار کریستاله شدن و افت کیفیت نشود.
مرکب
مرکب یا رنگ چاپ تامپو یکی از تخصصیترین انواع مرکب در صنعت چاپ است که بر پایه رزینهای مختلف و حلالهای خاص طراحی میشود تا سرعت تبخیر بالایی داشته باشد. این رنگها به دو دسته کلی تکجزئی (آماده مصرف با حلال) و دوجزئی (نیازمند هاردنر یا خشککن) تقسیم میشوند؛ نوع دوجزئی معمولاً برای سطوح دشوار مثل فلزات، شیشهها و پلاستیکهای مهندسی استفاده میشود تا چسبندگی و مقاومت شیمیایی و سایشی فوقالعادهای ایجاد کند. ویژگی منحصربهفرد این مرکب در این است که باید به سرعت «چسبناک» (Tacky) شود تا پد سیلیکونی بتواند آن را از روی کلیشه بلند کند، و بلافاصله پس از انتقال به قطعه، حلال خود را از دست بدهد تا لایهای نازک، دقیق و با وضوح بالا (High Opacity) روی محصول باقی بگذارد. علاوه بر حلال (تینر) برای تنظیم غلظت، گاهی از افزودنیهایی مثل «ریتاردر» برای کند کردن سرعت خشک شدن در محیطهای گرم یا «آنتیاستاتیک» برای جلوگیری از ایجاد جرقه و کشش رنگ استفاده میشود.
پد سیلیکونی
پد سیلیکونی تامپو از اجزای ضروری فرایند چاپ تامپو یا پدپرینت است و در هر دو نوع دستگاهِ سیستم بسته با کاپ جوهر و سیستم باز با تیغه کاربرد دارد. نقش اصلی این قطعه، برداشتن مرکب از حفرههای طرح روی کلیشه و انتقال دقیق، یکنواخت و کامل آن به سطح قطعهٔ قابل چاپ است. پدهای تامپو با درجههای سختی سخت، معمولی، نرم و بسیار نرم تولید میشوند و انتخاب هرکدام باید با توجه به اندازه و جزئیات طرح، شکل هندسی قطعه، میزان انحنا و جنس سطح انجام شود. یک پد استاندارد باید از سیلیکونی با ساختار یکنواخت، انعطافپذیری مناسب و مقاومت مکانیکی کافی ساخته شده باشد تا هنگام فشردهشدن، فشار را بهصورت متعادل روی سطح منتقل کند و بدون افت کیفیت، طرح را بهدرستی روی قطعه چاپ نماید.
رینگ تامپو
رینگ تامپو قطعهای حلقهای در لبهٔ کاپ جوهرِ دستگاههای تامپو با سیستم بسته است که وظیفه دارد در حین حرکت کاپ روی کلیشه، جوهر اضافی را از سطح آن بردارد و جوهر را تنها در بخشهای حکشدهٔ طرح نگه دارد؛ علاوه بر این، با آببندی مناسب کاپ، از بیرونزدن جوهر و خشکشدن سریع آن بر اثر تماس با هوا جلوگیری میکند. این رینگها بسته به نوع کاربرد، از متریالهایی مانند فولاد سختکاریشده، استیل ضدزنگ، سرامیک و برخی ترکیبات کامپوزیتی ساخته میشوند؛ انواع فولادی و استیل گزینهای متداول برای استفادههای روزمره هستند، اما مدلهای سرامیکی معمولاً در برابر سایش ماندگاری بیشتری دارند و در عوض نسبت به ضربه حساسترند. از آنجا که لبهٔ رینگ مستقیماً با کلیشه تماس دارد، باید کاملاً یکنواخت، بدون خراش، تاب یا شکستگی باشد؛ زیرا هرگونه ایراد در این بخش میتواند کیفیت پاککردن جوهر را کاهش دهد و باعث ایجاد هالهٔ جوهر، افت شفافیت طرح، پخششدن جزئیات، نشتی یا آسیب به کلیشه شود. انتخاب جنس مناسب، نصب دقیق، کنترل فشار کاپ و تمیز نگهداشتن رینگ، از عوامل اصلی دستیابی به چاپی تمیز و یکنواخت و افزایش عمر این قطعه هستند.
خشک کن (درایر)
دستگاه خشککن تامپو تجهیزی است که پس از چاپ، با خارجکردن حلال یا ایجاد پخت شیمیایی، زمان آمادهشدن قطعه و مقاومت نهایی طرح را کاهش میدهد و معمولاً بهصورت تونلی و نوارنقالهای ساخته میشود؛ نوع هوای گرم یا کانوکشن رایجترین گزینه برای مرکبهای حلالی یکجزئی و دوجزئی است و با گردش مستقیم هوای گرم، حلال را از لایهٔ مرکب خارج میکند، نوع مادونقرمز (IR) با انتقال انرژی تابشی به سطح قطعه، خشکشدن یا پخت مرکب را سرعت میدهد و برای برخی قطعات شیشهای، سرامیکی و فلزی مناسب است، و نوع فرابنفش (UV) برای مرکبهای UV با تابش نور فرابنفش، واکنش پلیمریزاسیون را تقریباً فوری انجام میدهد؛ انتخاب دستگاه باید بر اساس نوع مرکب، جنس و شکل قطعه، سرعت خط و تعداد رنگهای چاپی انجام شود، زیرا خشکشدن سطحی با تبخیر حلال با پخت کامل و رسیدن مرکب به مقاومت نهایی یکسان نیست و دما، شدت تابش، سرعت نوار نقاله، جریان هوا و زمان ماند قطعه باید مطابق دیتاشیت مرکب تنظیم شوند.
چربیگیر تامپو
دستگاه چربیگیر تامپو در عمل به مجموعهای از روشها و تجهیزات پیشازچاپ گفته میشود که هدفشان حذف آلودگیهای سطحی و افزایش انرژی سطحی قطعه برای تضمین چسبندگی مرکب است؛ چون در چاپ تامپو، وجود چربی، روغن قالب، گرد و غبار یا حتی پایین بودن کشش سطحیِ ذاتیِ بعضی پلاستیکها میتواند باعث جمعشدن مرکب، نچسبیدن چاپ و افت کیفیت شود، بنابراین ابتدا سطح با روشهایی مثل شستوشوی دستی یا صنعتی با IPA و حلالها یا چربیگیری مکانیکی پاک میشود . در واقع این مرحله فقط «تمیز کردن» نیست، بلکه یک پیشدرمان سطحی است که با رساندن کشش سطحی قطعه به حدود مناسب، شرایط لازم برای ترشوندگی درست، انتقال بهتر مرکب و ماندگاری بیشتر چاپ را فراهم میکند، و برای اطمینان از نتیجه نیز از استفاده میشود تا قبل از چاپ، کیفیت فعالسازی سطح کنترل شود.
کاپ تامپو
کاپ تامپو یا همان رینگ کاپ در سیستمهای چاپ تامپو، قطعهای حلقوی و بسیار حساس است که جوهر را در کاپ نگه میدارد، سطح کلیشه را هنگام چاپ پاک میکند و همزمان نقش آببندی در سیستمهای بسته را دارد؛ به همین دلیل کیفیت لبهٔ کاری آن، صافی سطح، یکنواختی تماس و جنس خود رینگ مستقیماً روی ثبات انتقال مرکب، جلوگیری از هالهٔ جوهر و عمر کلیشه اثر میگذارد. در عمل، کاپهای بسته بهدلیل کاهش تماس جوهر با هوا، تبخیر حلال و تغییر ویسکوزیته را کم میکنند و برای چاپ یکنواختتر و نگهداری سادهتر بسیار رایجاند، اما در انتخاب رینگ باید به جنس آن توجه کرد: سرامیکی معمولاً بهدلیل سطح صافتر، لغزش بهتر و سایش کمتر برای کلیشههای پلیمری و شرایطی که دوام و دقت مهم است ترجیح داده میشود، در حالیکه کارباید/فولادی معمولاً سختتر و تهاجمیتر است و میتواند روی بعضی کلیشهها سایش بیشتری ایجاد کند؛ بنابراین در کاپ تامپو، «رینگ» فقط یک قطعه مصرفی نیست، بلکه یکی از تعیینکنندههای اصلی کیفیت چاپ، طول عمر کلیشه و پایداری فرآیند است.
تیغهگیر
تیغهگیر تامپو قطعهای نگهدارنده و معمولاً لولایی در سیستم مرکبدان باز است که تیغهٔ دکتر را در موقعیت، زاویه و ارتفاع مناسب روی کلیشه ثابت میکند و با کمک پیچها یا مکانیزمهای تنظیم فشار، امکان پاککردن مرکب اضافی از سطح کلیشه را فراهم میسازد؛ عملکرد صحیح تیغهگیر به استحکام بدنه، یکنواختی فشار در طول تیغه، امکان تنظیم دقیق و ثابتماندن تیغه در زمان حرکت بستگی دارد، زیرا فشار کم باعث باقیماندن مرکب روی بخشهای بدون حکاکی و ایجاد هاله یا Scumming میشود و فشار زیاد میتواند موجب سایش کلیشه و پدیدهٔ Scooping، یعنی خارجشدن مرکب از گودیهای کلیشه، شود؛ بنابراین تیغهگیر باید بهگونهای تنظیم شود که تیغه فقط با فشار لازم روی کلیشه بنشیند، بدون آنکه خمشدن یا لرزش آن کیفیت پاکسازی و یکنواختی چاپ را مختل کند، و در طرحهای بزرگ یا کلیشههای پلیمری نیز انتخاب سختی مناسب تیغه، زاویهٔ صحیح و استفاده از ترام میتواند از فرو رفتن تیغه در گودیها جلوگیری کند.
چاپ تامپو روی لیوان کاغذی و پارچه
کاربردهای چاپ تامپو
چاپ تامپو در صنایع مختلفی کاربرد دارد، از جمله:
- صنعت پزشکی: چاپ بر روی سرنگها، ابزارهای جراحی و تجهیزات پزشکی.
- صنعت خودروسازی: چاپ بر روی قطعات داخلی خودرو مانند دکمهها و کنترلها.
- لوازم الکترونیکی: چاپ بر روی کلیدها، دکمهها و قطعات کوچک.
- تبلیغات و هدایای تبلیغاتی: چاپ لوگو بر روی خودکارها، لیوانها و سایر اقلام تبلیغاتی.
- اسباببازیها: چاپ بر روی قطعات کوچک و منحنی اسباببازیها.
سؤالات متداول چاپ تامپو
چاپ تامپو چیست؟
یک روش چاپ غیرمستقیم برای انتقال طرح، نوشته یا لوگو روی سطوح کوچک، منحنی، ناهموار و سهبعدی. در این روش، طرح روی کلیشه حک میشود سپس با کمک پد سیلیکونی (تامپو) از روی کلیشه برداشته و به سطح محصول منتقل میشود.
دستگاه چاپ تامپو چیست؟
دستگاه چاپ تامپو تجهیزی است که فرایند انتقال طرح از کلیشه به محصول را انجام میدهد. اجزای اصلی آن شامل کلیشه، پد سیلیکونی، سیستم رنگرسانی و نگهدارنده محصول است.
روی چه چیزهایی میشود چاپ تامپو زد؟
انواع پلاستیک مانند ABS، پلیپروپیلن، PVC و پلیکربنات؛ قطعات فلزی، آلومینیومی و استیل؛ شیشه و سرامیک؛ چوب و برخی سطوح پوششدار؛ چرم مصنوعی و بعضی محصولات چرمی؛ لوازمالتحریر، خودکار، فندک و فلشمموری
قطعات خودرو و لوازم الکترونیکی؛ درب بطری، ظروف آرایشی و بهداشتی و اسباببازی
ماندگاری چاپ تامپو چقدر است؟
ماندگاری چاپ تامپو بسته به عواملی مانند جنس محصول، نوع مرکب، کیفیت چاپ، استفاده از پرایمر یا عملیات شعلهزنی و شرایط مصرف، مانگاری بالایی دارد.
چاپ تامپو چه میزان مقرون به صرفه است؟
نسبت به بسیاری از روشهای چاپ، برای سطوح منحنی، قطعات کوچک و محصولات با شکل پیچیده، انتخاب اقتصادیتری است. برای تیراژهای بسیار محدود یا طرحهای تمامرنگ و تصویری، ممکن است روشهای دیگری مانند چاپ دیجیتال یا UV گزینه مناسبتری باشند.
دستگاه چاپ تامپو چه مدلهایی دارد؟
این دستگاهها در مدلهای دستی، نیمهاتوماتیک و تماماتوماتیک و همچنین تکرنگ یا چندرنگ تولید میشوند. انتخاب دستگاه مناسب به تیراژ، تعداد رنگ طرح، جنس محصول و شکل سطح آن بستگی دارد.
چاپ تامپو روی فلز و بطری شیشه ای
اجزای اصلی در چاپ تامپو
- پد سیلیکونی: عنصر اصلی انتقال جوهر از کلیشه به سطح مورد نظر.
- کلیشه: صفحهای با طرح حکشده که جوهر را در نواحی خاص نگه میدارد.
- جوهر: انواع مختلفی از جوهرها برای مواد مختلف استفاده میشود.
- دستگاه چاپ تامپو: ماشینی که فرآیند چاپ را بهصورت خودکار انجام میدهد.
انواع جوهرهای مورد استفاده
جوهرهای مورد استفاده در چاپ تامپو بسته به نوع سطح و کاربرد متفاوت هستند:
- جوهرهای پایه حلال: مناسب برای پلاستیکها و فلزات.
- جوهرهای UV: با نور UV خشک میشوند و برای کاربردهای خاص استفاده میشوند.
- جوهرهای دو جزئی: برای سطوحی که نیاز به چسبندگی بالا دارند.




















3 پاسخ
روی تیشرت هم میشه چاپ تامپو زد؟
لطفا در مورد چاپ تامپو در خانه هم آموزش بدید
چاپ روی ماسک در خانه چطوریه؟